Na Mwandishi Wetu, Gazetini
TANZANIA imeweka lengo la kuhakikisha asilimia 80 ya Watanzania wanatumia nishati safi ya kupikia ifikapo mwaka 2034, huku Serikali ikisisitiza ushiriki wa sekta binafsi katika kuongeza upatikanaji na matumizi ya teknolojia za kisasa za kupikia.
Lengo hilo limeainishwa katika Mkakati wa Taifa wa Matumizi ya Nishati Safi ya Kupikia 2024–2034, unaoweka dira ya kuifanya nishati safi ipatikane kwa bei nafuu, iwe salama, endelevu na rahisi kutumia. (rea.go.tz)
Katika kuunga mkono safari hiyo, kampuni ya Lake Gas imesambaza zaidi ya mitungi 500 ya gesi ya kupikia yenye ujazo wa kilogramu sita, kwa kushirikiana na Mwanamke Initiative Foundation.
Hatua hiyo imekuja wakati Tanzania ikiendelea kukabili changamoto ya utegemezi mkubwa wa kuni na mkaa katika kupikia. Takwimu za Sensa ya Watu na Makazi ya mwaka 2022 zinaonyesha kuwa kuni zilitumiwa na asilimia 56 ya kaya kama nishati kuu ya kupikia, huku mkaa ukitumiwa na asilimia 25.8. Kwa upande mwingine, gesi ilikuwa asilimia 9.1 na umeme asilimia 4.2. (National Bureau of Statistics)
Hali hiyo ndiyo inayofanya hatua kama usambazaji wa mitungi ya gesi kuwa na umuhimu katika safari ya mpito kutoka nishati za asili za kupikia kwenda kwenye suluhisho safi zaidi.
Kwa mujibu wa taarifa ya maendeleo iliyowasilishwa katika Mkutano wa Taifa wa Nishati Safi ya Kupikia uliofanyika Arusha Juni 2026, upatikanaji wa nishati safi ya kupikia nchini ulifikia asilimia 28.6 kufikia Machi 2026, kutoka asilimia 16 mwaka 2022. Maendeleo hayo yamehusishwa na hatua mbalimbali, ikiwamo ruzuku za LPG, kupunguza baadhi ya gharama za umeme na misamaha ya kodi kwenye vifaa vya nishati safi, sambamba na uwekezaji wa sekta binafsi na washirika wa maendeleo. (UNCDF)
Hata hivyo, pengo bado ni kubwa. Ili kufikia lengo la asilimia 80 ifikapo 2034, Tanzania inahitaji kuongeza kasi ya upatikanaji, usambazaji na matumizi endelevu ya nishati safi, hasa katika maeneo ambayo utegemezi wa kuni na mkaa bado ni mkubwa.
Meneja Mauzo na Masoko wa Lake Energies, Sadiq Said Abri, amesema kampuni hiyo itaendelea kushirikiana na wadau katika kuunga mkono azma ya Tanzania ya kuongeza matumizi ya nishati safi ya kupikia.
“Tunabaki kujitolea kuunga mkono azma ya Tanzania ya matumizi ya nishati safi ya kupikia na kuharakisha mabadiliko kuelekea nishati ya kupikia iliyo safi, salama na endelevu,” amesema Abri.
Zoezi hilo lilishirikisha pia Naibu Waziri wa Elimu na Mkuu wa Mwanamke Initiative Foundation, Wanu Hafidh Ameir, likionyesha umuhimu wa ushirikiano kati ya Serikali, sekta binafsi na taasisi zinazolenga jamii katika kufikisha suluhisho za nishati safi kwa wananchi.
Kwa upande wa Serikali, Mkakati wa Taifa wa Nishati Safi ya Kupikia unatambua LPG, umeme, biogas na majiko banifu ya biomass miongoni mwa suluhisho zinazoweza kuchangia mpito huo. Mkakati pia unalenga kupunguza gharama za nishati na vifaa vya kupikia, kuimarisha miundombinu, kuhamasisha uwekezaji na kuongeza uelewa wa wananchi. (Nishati)
Kwa nini gesi ni muhimu katika safari hii?
Kwa Tanzania, gesi ya LPG imekuwa moja ya njia zinazoweza kusaidia kaya kuachana na matumizi ya kuni na mkaa. Takwimu za Sensa ya 2022 zinaonyesha kuwa matumizi ya gesi yaliongezeka kutoka asilimia 5.1 mwaka 2019 hadi asilimia 9.1 mwaka 2022, wakati matumizi ya kuni yalishuka kutoka asilimia 63.5 hadi asilimia 56 katika kipindi hicho. (Urban Agenda Platform)
Lakini changamoto kubwa bado ipo katika maeneo ya vijijini. Takwimu za Sensa zinaonyesha kuwa asilimia 79.1 ya kaya za vijijini zilitumia kuni kama nishati kuu ya kupikia, ikilinganishwa na asilimia 20.1 katika maeneo ya mijini. Kwa mkaa, matumizi yalikuwa asilimia 12.6 vijijini na asilimia 46.3 mijini. (National Bureau of Statistics)
Hivyo, usambazaji wa mitungi zaidi ya 500 unaingia katika mjadala mpana zaidi wa namna Tanzania inaweza kuongeza upatikanaji wa nishati safi kwa kaya, hususan zile ambazo bado zinategemea nishati za biomass.
Mbali na suala la nishati, mpito huo una umuhimu kwa afya na mazingira. Taarifa za Tanzania zinaonyesha kuwa utegemezi wa biomass umehusishwa na upotevu mkubwa wa misitu; makadirio yaliyotajwa katika nyaraka za nishati safi yanaonyesha zaidi ya hekta 469,000 za misitu hupotea kila mwaka kutokana na mahitaji ya kuni na mkaa. (NCMC Tanzania)
Kwa hiyo, safari ya kufikia asilimia 80 ya matumizi ya nishati safi ifikapo 2034 si suala la kubadilisha jiko pekee, bali ni sehemu ya ajenda pana inayogusa afya ya familia, mazingira, usawa wa kijinsia, uchumi wa kaya na maendeleo endelevu.
Kwa Lake Gas, ushiriki katika usambazaji wa mitungi hiyo unaongeza nguvu katika juhudi za sekta binafsi kuunga mkono utekelezaji wa ajenda hiyo ya kitaifa.
Kadiri Tanzania inavyosogea kuelekea mwaka 2034, changamoto kubwa itakuwa kuhakikisha kuwa nishati safi haipatikani mijini pekee, bali inawafikia pia Watanzania wa maeneo ya vijijini kwa gharama ambayo kaya zinaweza kumudu na kwa mfumo wa usambazaji unaoaminika.
Hapo ndipo ushirikiano kati ya Serikali, sekta binafsi na taasisi za kijamii unapokuwa muhimu katika kugeuza lengo la asilimia 80 ifikapo 2034 kutoka kwenye mkakati na takwimu za karatasi kuwa sehemu ya maisha ya kila siku ya kaya za Watanzania.
