Na Mwandishi Wetu, Gazetini
SHIRIKA la Afya Duniani (WHO) limetoa tahadhari kali kuhusu kuongezeka kwa usugu wa bakteria wanaosababisha kisonono dhidi ya dawa muhimu zinazotumika kutibu ugonjwa huo, hali inayotishia afya ya uzazi na usalama wa jamii duniani. Ripoti mpya ya Mpango wa Ufuatiliaji wa Kisonono Sugu kwa Viua-Vijasumu (EGASP) inaonesha mwelekeo hatari wa ongezeko la kisonono sugu katika mataifa mengi.
Kwa zaidi ya miaka 10, dunia imekumbwa na ongezeko la maambukizi ya magonjwa ya zinaa, hali inayochangiwa na matumizi yasiyo sahihi ya viua-vijasumu, ucheleweshaji wa matibabu na ufuatiliaji hafifu wa visa vipya. Kupitia mpango wa EGASP ulioanzishwa mwaka 2015, WHO hukusanya na kuchambua sampuli kutoka vituo mbalimbali duniani ili kubaini mwenendo wa usugu wa dawa.
Dkt. Tereza Kasaeva, Mkurugenzi wa Idara ya WHO inayoshughulikia UKIMWI, kifua kikuu, hepatitis na magonjwa ya zinaa, amesema hatua za haraka zinahitajika kukabiliana na tishio hilo. “Huu ni mwito wa kuchukua hatua madhubuti. Kisonono sugu ni hatari kwa afya ya umma, na kila nchi inapaswa kuimarisha programu za ufuatiliaji,” amesema.
Ripoti inaonesha ongezeko kubwa la usugu kati ya mwaka 2022 na 2024, ambapo ceftriaxone imepanda kutoka 0.8% hadi 5%, cefixime kutoka 1.7% hadi 11%, huku ciprofloxacin ikifikia asilimia 95 ya usugu. Kanda ya Pasifiki Magharibi inaongoza kwa maambukizi mapya, ikifuatiwa na Afrika.
WHO inaendelea kupanua ufuatiliaji wa vinasaba (genomic surveillance) na inaendelea na tafiti za dawa mpya kama zoliflodacin na gepotidacin ili kutafuta tiba mbadala. Hata hivyo, changamoto kama ukosefu wa ufadhili na takwimu zisizokamilika bado zinazuia kasi ya mwitikio.
Kwa mujibu wa WHO, kama hatua za haraka hazitachukuliwa, dunia inaweza kukabiliwa na kizazi kipya cha kisonono kisichotibika tishio ambalo linaweza kusababisha madhara makubwa kiafya na kijamii.
Dk. Tereza Kasaeva, Mkurugenzi wa Idara ya WHO inayoshughulikia UKIMWI, kifua kikuu, hepatitis na magonjwa ya zinaa, amesema hatua za haraka zinahitajika kukabiliana na tishio hilo. “Huu ni mwito wa kuchukua hatua madhubuti. Kisonono sugu ni hatari kwa afya ya umma, na kila nchi inapaswa kuimarisha programu za ufuatiliaji,” amesema.
Ripoti inaonesha ongezeko kubwa la usugu kati ya mwaka 2022 na 2024, ambapo ceftriaxone imepanda kutoka 0.8% hadi 5%, cefixime kutoka 1.7% hadi 11%, huku ciprofloxacin ikifikia asilimia 95 ya usugu. Kanda ya Pasifiki Magharibi inaongoza kwa maambukizi mapya, ikifuatiwa na Afrika.
WHO inaendelea kupanua ufuatiliaji wa vinasaba (genomic surveillance) na inaendelea na tafiti za dawa mpya kama zoliflodacin na gepotidacin ili kutafuta tiba mbadala. Hata hivyo, changamoto kama ukosefu wa ufadhili na takwimu zisizokamilika bado zinazuia kasi ya mwitikio.
Kwa mujibu wa WHO, kama hatua za haraka hazitachukuliwa, dunia inaweza kukabiliwa na kizazi kipya cha kisonono kisichotibika tishio ambalo linaweza kusababisha madhara makubwa kiafya na kijamii.
